شرایط تنش‌زای منابع آب و انرژی در کهگیلویه، نشست بررسی وضعیت کشت برنج را به یکی از حساسترین جلسات مدیریتی تبدیل کرده است. جلسه‌ای که در آن فرماندار، مدیران آب، برق و جهاد کشاورزی پای حرف کشاورزان نشستند، اما از سوی دیگر هشدارهای جدی درباره محدودیت‌ها و الزامات قانونی دادند.

در حالی که سال‌هاست کشت برنج در دهستان راک به منبع اصلی درآمد بسیاری از بهره‌برداران تبدیل شده، کاهش شدید منابع آب زیرزمینی و ناترازی برق، این بار معادلات را به کلی تغییر داده است. مسئولان می‌گویند دیگر نمی‌توان مثل گذشته کشت کرد، اما کشاورزان می‌گویند با چه چیزی زندگی کنیم؟

کشاورزان این منطقه از مسئولین درخواست مجوز کشت برنج دارند تا بتوانند به عنوان علاوه بر تامین نیاز مصرفی به عنوان یک منبع درآمدزا مورد بهره‌برداری قرار دهند. از نگاه کشاورزان بارندگی‌های اخیر وضعیت منابع آب را مطلوب کرده و نباید محدودیتی در کشت وجود داشته باشد.

هم منافع عمومی را ببینیم، هم معیشت کشاورزان را

ایرج کاظمی‌جو، در این نشست با تأکید بر شنیدن دغدغه‌های کشاورزان، گفت: حرف و مطالبه کشاورزان برای ما مهم است. تلاش می‌کنیم در چارچوب قانون، شرایطی فراهم شود که کار مردم زمین نماند. ما پشت کشاورز هستیم، اما باید واقعیت‌ها را هم ببینیم.

وی افزود: کشور در شرایط خاصی از نظر منابع آب و انرژی قرار دارد. این را نمی‌شود نادیده گرفت. عبور از این وضعیت نیازمند همکاری و همراهی همه جانبه است. نمی‌شود فقط به کشاورز گفت نکار، بدون اینکه جایگزین معیشتی نشان بدهیم. از طرف دیگر، نمی‌شود هم بگوییم هرطور خواستید بکارید و هرچقدر آب و برق خواستید مصرف کنید. باید تعادل برقرار کنیم.

فرماندار کهگیلویه تصریح کرد: هر تصمیمی که گرفته می‌شود، باید دو بال داشته باشد: هم منافع عمومی و هم معیشت کشاورزان. اگر یکی را قربانی کنیم، شکست خورده‌ایم. جلسه امروز برای این است که از کنار هم‌اندیشی، به راهکاری برسیم که نه شبکه آب و برق از بین برود، نه کشاورز بی‌کار بماند.

توسعه بیش از ظرفیت، تبعات جبران‌ناپذیر دارد

در ادامه، هادی خاضعی، مدیر منابع آب کهگیلویه با لحنی هشدارآمیز وضعیت منابع آبی منطقه را یادآور شد و گفت که برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی در سال‌های اخیر، شرایط را حساس کرده است. دیگر نمی‌شود مثل دهه‌های قبل آب کشید. سطح سفره‌های آب زیرزمینی سال به سال پایین‌تر می‌رود و اگر همین روند ادامه پیدا کند، در آینده نزدیک با فاجعه زیست‌محیطی و اقتصادی مواجه خواهیم شد.

وی خطاب به کشاورزان تأکید کرد:کشاورزان باید نسبت به تمدید پروانه بهره‌برداری چاه‌ها اقدام کنند. همچنین نصب کنتورهای هوشمند حجمی الزامی است. ما نمی‌گوییم آب ندهیم، می‌گوییم در چارچوب مجوز و به اندازه حقابه برداشت شود. کسی که پروانه ندارد یا از حد مجاز عبور می‌کند، قطعاً برابر قانون با او برخورد خواهد شد.

خاضعی هشدار داد: توسعه بیش از ظرفیت منابع آبی، تبعات جبران‌ناپذیری برای منطقه خواهد داشت. نه برای این نسل، که برای نسل بعدی. اگر امروز مدیریت نکنیم، فردا کاری از دست هیچکس برنمی‌آید.

کنتورهای هوشمند خودکار محدود می‌کنند

خسرو پرویزی، رئیس شرکت توزیع برق کهگیلویه نیز با حضور در این نشست، تصویری شفاف از وضعیت ناترازی انرژی ارائه داد و گفت: در ساعات اوج مصرف، شبکه برق استان و کشور با فشار شدیدی مواجه است. اگر مدیریت لازم صورت نگیرد، محدودیت‌ها به‌صورت متمرکز و از راه دور اعمال می‌شود. یعنی ما در محل نمی‌توانیم تصمیم بگیریم که به کدام چاه برق بدهیم و کدام را قطع کنیم. این تصمیم به صورت سیستمی و سراسری گرفته می‌شود.

پرویزی افزود: از کشاورزان انتظار داریم مصرف خود را مدیریت کرده و آبیاری را به ساعات غیرپیک منتقل کنند. اگر این همکاری صورت بگیرد، هم برق پایدارتر می‌ماند و هم کشاورز با قطعی ناخواسته و ساعات طولانی خاموشی مواجه نمی‌شود.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود تأکید کرد: کنتورهای هوشمندی که نصب شده‌اند، فقط نمایشگر نیستند. در صورت عدم رعایت الگوی مصرف و کشش بیش از حد مجاز، این کنتورها به‌صورت خودکار محدودکننده خواهند بود. یعنی سیستم هوشمند تشخیص می‌دهد که مصرف بالا رفته و بدون اینکه کسی دکمه‌ای بزند، برق را محدود می‌کند. بنابراین بهترین راه، همکاری خود کشاورزان است قبل از اینکه این محدودیت خودکار اعمال شود.

کشت برنج مدیریت شود، اما منصفانه

حکمت‌الله همتی‌نژاد، مدیر جهاد کشاورزی کهگیلویه نیز با اشاره به نقش اقتصادی کشت برنج برای خانواده‌های روستایی، گفت:کشت برنج برای بسیاری از بهره‌برداران منبع اصلی درآمد است. این را نمی‌شود نادیده گرفت. هر تصمیمی که بگیریم، باید این واقعیت را ببیند که یک کشاورز با چه چیزی زندگی خود و خانواده‌اش را می‌چرخاند.

وی در عین حال افزود: با توجه به شرایط منابع آبی، پیشنهاد ما این است که سطح زیر کشت مدیریت شود. نه اینکه یک‌دفعه حذف شود، نه اینکه رها باشد. باید با همکاری خود کشاورزان، به‌صورت عادلانه و پله‌پله سطح کشت کاهش یابد تا هم تولید حفظ شود و هم در ادامه فصل با مشکل جدی مواجه نشویم. اگر امروز تصمیم عادلانه نگیریم، فردا مجبوریم تصمیم شوکی و ناعادلانه بگیریم.

همتی‌نژاد تصریح کرد: ما به دنبال حذف برنج نیستیم، به دنبال مدیریت هوشمندانه هستیم. باید الگوی کشت اصلاح شود، اما با حفظ معیشت بهره‌بردار.

در این نشست مدیریت همزمان آب و برق و مشارکت فعال کشاورزان در رعایت الگوهای مصرف و قوانین پروانه‌بندی به عنوان دو رکن جدایی‌ناپذیر محور اصلی قرار گرفت و تصمیم نهایی به جمع‌بندی کارشناسی موکول شد.

قرار است تصمیمات نهایی با جمع‌بندی نظرات کارشناسی و در نظر گرفتن کامل شرایط منطقه (هم منابع محدود و هم نیازهای معیشتی) به‌صورت رسمی اعلام شود. کشاورزان دهستان راک اکنون در انتظار این تصمیم‌ها هستند؛ تصمیم‌هایی که می‌تواند سرنوشت یک سال زراعی و شاید سال‌های آینده آن‌ها را رقم بزند.