افتونیوز| این روزها همه بیدار شده‌ایم تا در برابر لشکر جرّار و مغول‌وار مافیای آب بایستیم؛ مافیایی که سال‌هاست به جان رشته‌کوه زاگرس افتاده و اینک قصد دارد زخمی کاری بر پیکر دنای محتشم و آرام بنشاند. خوب است گوشه‌ای از نوشته‌ی دکتر سید ساعد حسینی درباره‌ی این کوه سترگ را مرور کنیم:

کوه دنا پدیده‌ای یگانه در جهان است؛ تنها بلندی در دنیا که به‌سبب تصادفِ طبیعت و بخت نیک در دگرگونی‌های اقلیمی گذشته، دو امتیاز ویژه یافته و به همین سبب شگفت‌انگیزترین شرایط آب‌وهوایی، رویشگاهی و زیست‌محیطی را در خود پدید آورده است.

این کوهستان در محل تلاقی چهار جریان متفاوت آب‌و‌هوایی قرار دارد:

۱. مدیترانه‌ای

۲. نبوسندین

۳. خزری (ایرانی–تورانی)

۴. صحرایی

به‌واسطه‌ی این تلاقی چهارگانه، شرایطی استثنایی برای تنوع گیاهی، جانوری و اقلیمی فراهم آمده است.

امتیاز‌ی بی‌مانند دیگر دنا آن است که در دوران چهارم زمین‌شناسی، و در واپسین عصر یخبندان، به‌سبب همین تنوع اقلیمی از یخبندان مصون ماند و بسیاری از گونه‌های گیاهی از خطر انقراض نجات یافتند. از همین رو، دنا امروز یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های ژنتیکی جهان به‌شمار می‌رود.

به‌گونه‌ای که از حدود ۷۵۰۰ گونه گیاهی جهان، ۱۲۵۰ گونه در دنا یافت می‌شود؛ از میان ۱۵۰ تیره گیاهی کشور، ۱۰۵ تیره ؛ از ۷۵۰ گونه گیاه دارویی، ۴۷۵ گونه و ۸۰ درصد آن‌ها در دنا می‌رویند.

شگفت‌تر آن‌که دنا به‌تنهایی به اندازه‌ی ۴۵ کشور جهان گیاهان ویژه‌ی خود را دارد؛ ۶۰ گونه‌ی اختصاصی که تنها در دنا می‌رویند که در هیچ جای دیگر وجود ندارد و این یک رکورد جهانی است. برای مثال در اروپا به‌طور میانگین در هر ۶۶۲ کیلومتر مربع، تنها یک گونه‌ی جدید مشاهده می‌شود، در حالی که در دنا در هر کیلومتر مربع، یک گونه‌ی تازه یافت می‌شود.

در مورد حیات جانوری نیز همین تنوع و استثنا صادق است؛ دنا نه در یک مقاله، که به‌ اندازه‌ی شاهنامه سخن و معنا در خود دارد.

دنا یکی از مهم‌ترین منابع تأمین آب کشور است؛ تنها نیمی از جریان کارون از دامان آن تغذیه می‌شود. این کوهستان، دانشگاهی طبیعی از دانش زمین‌شناسی است که تمامی دوران‌های زمین در لایه‌هایش نهفته است. افزون بر آن، از عالی‌ترین و کامل‌ترین عرصه‌ها برای کوه‌نوردی در ایران است — جایی که همه‌ی شرایط آرمانی این ورزش در آن یکجا جمع شده است.

نام «دنا» یا «دعنا» در زبان اوستایی به‌معنای کوهستان دین است؛ کوهی اسطوره‌ای و رازآمیز که یکی از بزرگ‌ترین افسانه‌های شاهنامه – پنهان شدن کیخسرو در دل آن – در آن رخ داده است.

بر پایه‌ی همه‌ی این ویژگی‌ها، دنا از نگاه جهانی پارک ملی و ذخیره‌گاه زیست‌کره‌ی زمین به‌شمار می‌آید.

ازاین‌رو، نه از نظر قانونی، نه از نظر وجدانی و نه از منظر منافع و اراده‌ی ملی، هیچ‌گونه دخل و تصرفی در این زیست‌بوم جایز نیست – چه رسد به احداث سدی در قلب آن؛ اقدامی که به‌طور قطع موجب تغییرات شدید اقلیمی و کاهش محسوس میزان برف در منطقه خواهد شد.

ازاین‌رو، وظیفه‌ی اخلاقی و ملیِ یکایک مردم استان‌های کهگیلویه‌وبویراحمد، چهارمحال‌وبختیاری و خوزستان – بلکه وظیفه‌ی هر ایرانی آزاده و دلسوز ایران‌زمین – است که در برابر این فاجعه بزرگ سکوت نکنند و از دنای محتشم پاسداری نمایند.

*منبع تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگ شفاهی کهگیلویه وبویراحمد خلاصه شده از صفحات ۵۴ تا ۶۸ اثر دکتر سید ساعد حسینی