جامعه و حکومت در ایران، طی نیم قرن گذشته آموزگاران ارزشمندی داشته است که درس های بسیاری برای او به ارمغان آورده اند: نفت، انقلاب، جنگ، توسعه، تحریم و اینک کرونا... در همه این سال ها ولی ما نتوانسته ایم به اندازه کافی از این پدیده ها عبرت گرفته و بر بی تدبیری های خود فائق آییم. ورود ناخوانده کرونا به ایران طی روزهای اخیر هم حاوی درس هایی بوده است که برخی از آن ها به شرح زیر هستند: تصمیم های سیاسی پیامدهای اجتماعی دارند. موازی سازی نهادی با هدف زمین گیر کردن رقیب در منازعات سیاسی به آشفتگی ناشی از تعدد مراکز تصمیم گیری در مهار بحران کرونا انجامید! کرونا پدیده ای سیاسی - اجتماعی نیز هست. بدون اعتماد متقابل میان ملت - دولت، برتری های فنی در مهار بحران های اجتماعی و بهداشتی با هزینه های بسیار و توفیق های اندک همراهند. بازگشت به مردم و سازمان های مردم نهاد اما می تواند کمبودها را جبران کند! انسداد باب گفت و گوی آزادانه میان روشنفکران دینی و روحانیان از سوی حکومت در چهل سال گذشته، منجر به تبلیغ خرافات در برخورد با پدیده هایی مانند کرونا از سوی برخی متعصبان شده و به بدبینی نسبت به اسلام در میان جوانان دامن زده است! بهره گیری مداوم اصولگرایان از مضامین سیاسی نخ نما شده ای مانند دشمن، فتنه و استکبار در برخورد با هر پدیده ناآشنایی مانند کرونا نشانه ای آشکار از ناتوانی یک جریان سیاسی در تولید مفاهیم جدید، و اصرار بر بهره گیری از مفاهیم مستهلک شده برای توضیح وضعیت های جدید است! دولت ها در هیچ کشوری نمی توانند به تنهایی در قبال اپیدمی هایی مانند کرونا موفق باشند. انهدام NGO ها در چهار دهه گذشته، دولت و جامعه را ناتوان و بی پناه گذاشته است. زیان حضور توده ای مردم هم در امداد رسانی ها در چنین بحران هایی مشهود است! رویکرد جناحی رسانه ملی اگر چه توانسته در مناقشات سیاسی به کمک یک جناح بیاید ولی بی اعتباری ناشی از این سیاست بیش از همه خود را در مواجهه با کرونا نشان داده است. اگر شبکه های اجتماعی به اطلاع رسانی شفاف نمی پیوستند ابعاد فاجعه بسیار وسیع تر بود! هیچ پدیده ای نمی توانست به خوبی کرونا مجموعه ای از نارسایی های ساختاری مانند تعدد مراکز تصمیم گیری، بحران اعتماد عمومی، سقوط سرمایه اجتماعی، فقدان گفتگوی ملی و نقصان سازماندهی اجتماعی را آشکار سازد. امید است بتوانیم از این تهدید، فرصتی برای اصلاح برخی رویه های نادرست بسازیم!